Şenkaya Yöresinde El Sanatları

ŞENKAYA-GÜLVEREN YÖRESİNDE  EL SANATLARI

En belirgin el sanatları şunlardır:Cicim (yöreye has kilim ), sergi, keçe (tepme halı) yapımı,nal-mıhçılık (nalbantçılık),çayır-tarla biçme ve toplama araçları yapımı,değirmen düzenekleri yapımı,ilkel marangozluk,kağnı arabası yapımı vb olarak sayılabilir.

CİCİM DOKUMACILIĞI: Desenli ve resimli cicimler, kıl sergi dokumacılığı yaygındır.Cicim dokumasında tezgahlar kullanılır. Çözgü,atkı iplikleri arasına renkli desen iplikleri atılarak sıkıştırılmak suretiyle meydana getirilen dokuma şeklidir.Dokumanın yüzeyinde meydana getirilen desenler,ipliğin kalınlığına,inceliğine,serpme motifler halinde oluşuna göre değişmektedir.Cicim dokuma ile;Heybe,sofra altı,gelin çuvalı,hurç,minder yapılmaktadır. Kirkitli dokumalardan cicim tekniği ile dokumalar yapılmaktadır. Tezgah, ahşap malzemelerden yapılır.Tezgahın malzemeleri; Burgu deliği, üst bazı , burgu ağacı (kama), burgu ipi, kücü ağacı, burgu ipi yatağı, yarı ağacı, kılıç, kirkit ve tepki vb. ibarettir.Evimizin altında cicim tezgâhı vardı.Rahmetli annem köyün kızlarına,gelinlerine renkli ve resimli cicimler dokumayı öğretirdi.Köyde tepme halılarda yapılırdı.

NAL-MIHCILIK (NALBANTLIK):Ulaşım ve taşıma araçlarının yaygın olmadığı zamanlarda insan ve yük taşımada at ve öküzler kullanılırdı. Tırnaklarını (toynaklarının) bakımı ve nallanması çok önemlidir.İnsan yaşamını kolaylaştıran bu hayvanlara, sahipleri gözü gibi bakardı. Hayvan sahiplerinin en fazla önem gösterdikleri husus ise nallardı.İnsan için ayakkabı, taşıtlar için teker ne kadar önemli ise hayvanlar için de nal o kadar önemlidir. Toynakları uzayan ve nalları eskiyen hayvanların yürüyüşü değişir, güçleri düşerdi.

Bu nedenle hayvan sahipleri ilk iş olarak nalbantların yolunu tutardı. Rahmetli Nurettin usta iyi bir nalbanttı.Nal ve mıhları kendisi yapardı.Başka nalbantlarda vardı.Ancak en iyi hatırladığım Nurettin ustaydı. Nalbantlar demir işlerini de birlikte yürütürlerdi.Saban (çift) demiri,teker çemberi,çapa,mıh (demir çivi) balta vb yaparlardı.Demirler körükler vasıtasıyla ısıtılırdı.Körük çenelere ‘pıstik’ denir.

ÇAYIR VE TARLA BİÇME-TOPLAMA ARAÇ-GEREÇLERİ YAPIMI:

Çiftçilik ve hayvancılıkla geçinen köy halkı işlerin önemli bir bölümünü el yordamıyla yapmak zorundadır.Çayır-tarla biçme,toplama ve taşımasında kullanılan tırpan sapı,ağaç tırmık, ağaç dirgen, ağaç kürek,kağnı arabası gibi araçlar aşağı yukarı herkes tarafından yapılırdı.Ne var ki ‘herkes kürek yapar ancak sapını ortaya getiremez’.Bu işi çok ustaca yapanlar vardı.Rahmetli Pehlül Amcamın ayvanın altında tezgahı vardı.Yazın boş zamanlarında çok güzel tırmıklar ve tırmık dişleri yapardı.

MARANGOZLUK:Eski marangoz aletleriden rende,testere,keser,gönye,burgu, oyma bıçağı,işkece vb ile çalışma tezgahlarında çalışılırdı.Orman köyü olduğundan, orman idaresince marangoz atölyesi açılmasına izin verilmemiştir.Herkes kendi evinin altında veya uygun bir bölümünde ilkel araçlarla kendi ihtiyacı olan şeyleri kabaca yaparlardı.Ağaç sandalye,masa,hayvanları bağlamak için sami (sambağı ile bağlanır),kapı,sofra,terek,kağnı arabası parçaları, (tekerlek,üstülük,boyunduruk,araba mazisi, sabunluk vb) sarp yerlerin otunu taşımak için hizek (kızak) vb.Ayrıca kağnı arabası ve hızek ustaları da vardı.Elektirikli hızarlar bulunmadığından ormanın gözden ırak bir yerinde tezgah kurularak tahta biçilirdi.Şekilde görüldüğü gibi bir kişi üste,iki kişi altta hızarı çekerek  biçilirdi.

Kap-kacak lehimi,tamiri, kalay ve diğer işler ‘poşa‘lar tarafından yapılırdı.Gezgin olan ‘poşalar’ sonbaharda köye gelir, çadır kurarlar,yiyecek ve giyecek karşılığında iş yaparlardı.Temiz ve dürüst insanlardı.

ZİYARETÇİLERDEN GELENLER

Birsen Aksoy

rozet simgesi

BARDIZ KİLİMİ, HALI VE HALI YASTIKLAR, KANEVİÇELER, TİFTİKTEN KAZAKLAR, HIRKALAR, ELDİVENLER, BAŞLIKLAR, TÜLBENT KENARLARINA YAPILAN OYALAR, ODA TAKIMLARI İÇİN YAPILAN DANTELLER. ALA KİLİM. HASIR. BUNLAR BARDIZ DERESİNDEN YAPILAN EL İŞLERİ. SELAMLAR

Bardız Kilimi-www.facebook.com/photo.php?fbid=1222063298133309&set=p.1222063298133309&type=3Birsen Aksoy gönderdi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir